beleidsplan beleidsplan

 
 
Protestantse Gemeente Medemblik 
 
 
 
De kerk in het midden
 
Beleidsplan
2018 - 2023
Inleiding
Op 17 november 2014 heeft de kerkenraad een Commissie Herziening Beleidsplan ingesteld, om het vigerende Beleidsplan 2013-2017: een gastvrije geloofsgemeenschap (1) tegen het licht te houden op coherente visie en waar nodig aan te vullen en te herzien en (2) de implicaties ervan weer te geven in aanbevelingen aan de kerkenraad. Dit alles binnen de geschetste financiële kaders, met een keuze voor een diaconaal profiel en met het behoud van het gebouw als plaats van samenkomst van de gemeente als uitgangspunt.
            In de commissie hadden 6 gemeenteleden zitting en de predikant. Van december 2014 tot februari 2016 is de commissie elf keer bijeen geweest en zijn de volgende werkbezoeken afgelegd:
- 3 februari 2015, Schagen; informatiedag landelijke werkgroep pionieren PKN
- 1 juli 2015, Hoorn; bezoek aan ds. R.J. Kooiman, initiator van De Engel van Hoorn
- 23 november 2015, Amsterdam; gesprek met Sebastiaan Lagendaal, hoofd facilitaire zaken & veiligheid en lid managementteam De Nieuwe Kerk/Hermitage Amsterdam
- 24 november 2015, Medemblik; gesprek Wim van Hilten, projectleider beheer gebouwen Protestantse Gemeente Hoorn
- 20 december 2015, Medemblik; gesprek ds. Wim den Braber, Missionair Werk en Kerkgroei PKN, lid kernteam Project Pionieren
- 7 januari 2016, Amsterdam; gesprek Elka Bak, bureaumanager Westerkerk en Rein Niesing, scriba Westerkerk
- 16 februari 2016, Zwaag; Regionale avond Stichting Kerkelijk Waardebeheer
 
Met de notitie ‘Christendom en cultuur’ (ds. Reitsma, 9 maart 2015) werd een denkproces in gang gezet dat leidde tot de tussentijdse rapportage Cultuurverandering! (mei 2015), waarmee de kerkenraad instemde. Een projectaanvraag met de titel De kerk in het midden volgde eind 2015, waarbij de commissie een Plan van Aanpak schreef (januari 2016) en vervolgens haar eindrapportage De Ommekeer (april 2016) en na een gesprek met het moderamen van de kerkenraad op 6 juni 2016 een Aanvulling op eindrapport Commissie Herziening Beleidsplan (29 juni 2016).
            In 2017 hebben vier werkgroepen zich beziggehouden met vragen rondom
- Werkgroep 1: B. & O. (kerk)gebouwen
- Werkgroep 2: Inrichting kerkgebouw (kerkelijk)
- Werkgroep 3: Inrichting kerkgebouw (niet-kerkelijk)
- Werkgroep 4: Andere gebruikers
            Inmiddels heeft zich parallel hieraan een project Bestuurskracht ontwikkeld, waarin de samenwerking met buurgemeentes wordt verkend.
            Omdat het beleidsplan 2013-2017 inmiddels verlopen is, is er niet meer sprake van een herziening, maar vervangt het onderhavige beleidsplan het oude volledig.
 
Schets van de situatie: ontkerkelijking en secularisatie
De West-Friese samenleving loopt vanouds voorop in secularisatieprocessen. Met de landelijke trend loopt ook in de Protestantse Gemeente Medemblik het aantal leden al jarenlang drastisch terug, en wellicht zelfs sneller. De vergrijzing doet zich in deze gemeente sterk gelden en de ontgroening heeft zich inmiddels geheel voltrokken; onder de leeftijd van 50 jaar is er niemand meer actief of betrokken en het jongste dooplid van de gemeente is in 2001 gedoopt.
            Tussen 2014 en 2018 is het aantal geregistreerden door natuurlijk verloop en uitschrijvingen gedaald van  300 naar 240 personen. Deze trend zal zich de komende jaren doorzetten. De predikantsplaats is in 2007 verkleind van 1,0 naar 0,8 fte en vervolgens in 2014 naar 0,5 fte. Voor de duur van deze beleidsplanperiode zal 0,5 fte gehandhaafd kunnen blijven.
 
Secularisatie echter, als inhoudelijk begrip, betekent niet zozeer (cijfermatige) ontkerkelijking, maar wijst vooral op een voortdurend veranderende positie en identiteit van het religieuze in de cultuur. Omdat geloof en kerk altijd overleefd hebben waar zij zich aan omstandigheden aanpasten, zien wij in de secularisatie een zorg die wij vooral als kans willen verstaan. Wij zijn ervan overtuigd dat geloof en seculiere wereld niet tegenover elkaar staan, maar ‘in wezen broers zijn’ (Charles Taylor, A Secular Age, 2007).
            Dat het lichaam van Christus (lees: de kerkelijke structuur in zijn huidige vorm) stervende is, is niet erg, omdat de kerk altijd al belijdt dat het stervende lichaam van Christus heilzaam is voor de wereld. De vraag is alleen hoe. Sterven betekent iets opgeven van de eigen identiteit. Echter, iets opgeven van eigen identiteit kan op een hoger niveau vruchtbaar worden door kernwaarden van die identiteit te laten opgaan in een groter geheel, tot heil van mens en samenleving. In zo’n grotere structuur kan juist de kerkorganisatie het identiteitsdragend aspect zal vormen (‘in de Geest van…’).
 
 
Uitgangspunten: gebouw als unique sellingpoint
De kerk is een feitelijke gegevenheid in de wereld, die zijn eigen bestaan niet hoeft te verdedigen, maar zichzelf in de huidige cultuur soms wel moet ‘verkopen’. Hoe verbinden wij ons kerkzijn in Medemblik met de verschoven rol van religie als zingevend element in de samenleving? Met de slogan ‘De kerk in het midden (van de samenleving)’ willen wij de brug slaan naar de omringende cultuur. Als kerkorganisatie willen wij midden in de samenleving staan, niet los van de wereld. ‘De kerk in het midden’ verwijst ook naar de centrale plek die ons historische kerkgebouw inneemt in ons stadje. Rond dat gebouw gebeurt heel veel. Bovendien is het een gebouw van allure, met een grote uitstraling en het is beeldbepalend in Medemblik. Dat willen wij als uitgangspunt nemen: het gebouw is niet alleen een loden last, maar ook een unique sellingpoint: een groot uithangbord. Daarnaast vinden wij de Protestantse Gemeente Medemblik moeilijk denkbaar zonder de Bonifaciuskerk.
            Een eenzijdige focus op het terugkrijgen van jeugd is niet zinvol. Beter is het zich te richten op de zin- en cultuurzoekende moderne mens, zowel de Medemblikker als de toevallige passant. Onze kracht ligt in het gegeven dat we kerk zijn in een klein stadje. We zoeken daarom in eerste instantie naar samenwerkingsverbanden binnen de stad Medemblik.
            In het navolgende worden een vijftal speerpunten geformuleerd.

1        Visie
In en rondom de Bonifaciuskerk dragen wij op een uitnodigende manier ons christelijk geloof uit.  Dat betekent dat wij in de eerste plaats een gelovige kerkgemeenschap willen zijn, die leeft vanuit haar Bijbelse opdracht. Toch, en daarnaast, willen wij als ‘Bonifaciuskerk’ onze doelstelling ook breder formuleren in termen van zingeving en cultuur, en de samenwerking met culturele en levensbeschouwelijke partners intensiveren. Met het bezoek aan onze kerk (hetzij op een zondagse of bij doordeweekse activiteiten, hetzij tijdens de zomeropenstelling) wordt de bezoeker uitgenodigd en getriggerd tot een beleving die hem even uit het alledaagse haalt.
            Kernwoorden hierbij zijn
            - uitnodigend
          - gedachte/ervaring/‘beleving’ oproepen
          - zintuigen aanspreken (zien, horen (muziek), gevoel)
Dit zou een consistente en samenhangende visie moeten zijn die door alle activiteiten heen gaat, die creatief is en waarbij een ieder die zich met activiteiten in en rondom het gebouw bezighoudt wordt betrokken. De bestuursstructuur is altijd aan deze visie onderhevig.
 
2        Organisatiestructuur
De organisatiestructuur van de kerkgemeenschap kan ‘geseculariseerd’ worden, ten eerste door een vereenvoudiging van de eigen kerkelijke structuur (in lijn met Kerk2025). Ten tweede door gremia te creëren waarin ook deskundige niet-kerkleden hun inbreng kunnen hebben. Ten derde denken wij aan een omarming van aanpalende ‘seculiere’ stichtingen, in eerste instantie de Stichting Bonifaciuskerk en de Stichting Pieter Backerorgel, met als bindende factor de activiteiten in en rondom ons gebouw.  Daarnaast valt te denken aan inhoudelijke samenwerking met andere stichtingen in Medemblik, die sociale en culturele doelstellingen nastreven, bijvoorbeeld met het oog op onze diaconale opdracht in de samenleving van onze regio.
            In ieder geval gaat het erom 1) de drie colleges binnen de kerkenraad toekomstbestendig te organiseren en mogelijk ‘binnenstebuiten’ te keren om samenwerking met niet-kerkelijke deskundigen mogelijk te maken. 2) Een andere beheersituatie voor het gebouw vorm te geven (‘beheercommissie’), en wellicht ook een andere eigendomssituatie.
 
Binnen een meer dynamische structuur, gericht op het organiseren van activiteiten in en rondom de Bonifaciuskerk met een zingevend, kunstzinnig of cultureel karakter, neemt de kerk het religieuze en pastorale deel voor haar rekening en is zij de identiteitsdragende factor.
            De ledenstructuur kan opgerekt worden, door de kerk nadrukkelijk open te stellen voor ‘Vrienden van de Bonifaciuskerk’ en op die wijze geïnteresseerden aan ons binden.
 
Het door de beleidsplancommissie samengestelde Plan van aanpak (januari 2016) en het Eindrapport Commissie Herziening Beleidsplan: De Ommekeer (april 2016) doen concrete suggesties.
 
3        De ‘toevallige passant’ als doelgroep
De Bonifaciuskerk als gebouw zien we als een verlengstuk van ons gelovig kerkzijn, waarin onze missionaire taak in de wereld zichtbaar aanwezig is. Willen wij het thema De kerk in het midden van de samenleving vormgeven, dan kijken wij niet alleen naar de geloof-, zin- of cultuurzoekende Medemblikkers, maar ook naar de toevallige passant in ons toeristische stadje: de incidentele bezoeker.
            Bij de openstelling van de kerk gaat het nooit om een passief ‘het gebouw laten zien’, alsof het alleen zou gaan om een historisch monument; of puur ‘de ruimte beschikbaar stellen’, alsof het een neutraal ingerichte huurzaal is. Wij willen de bezoeker een rijkere ervaring meegeven, het gevoel dat het gebouw een ziel heeft, waarmee mensen zich kunnen verbinden.
            De zomeropenstelling, die jaarlijks duizenden mensen in onze kerk brengt, zou geprofessionaliseerd kunnen worden. Daarbij denken we aan een professionele, eventueel commerciële ‘boekenhoek’, het betekenis- en zinvol inrichten van de stiltekapel. En een ‘professioneler’ rondleiding, bijvoorbeeld met technische middelen. Er kunnen subsidies aangevraagd worden om dit nader vorm te geven. Suggesties worden gedaan in de eerste aanbeveling van het verslag van Werkgroep 2 aan de kerkenraad.
            Voorts is een wekelijks viermoment in de zin van vespers of een middaggebed een goed voorbeeld om ons gelovig kerkzijn te integreren met zomeropenstelling en concertante activiteiten.
            Contact met de musea en het gemeentelijke project ‘Medemblik rijk aan verhalen’ is daarbij onontbeerlijk.
 
4        Communicatie-commissie
Wij zijn als kerkgemeenschap te weinig zichtbaar in de Medemblikker samenleving, zowel voor de Medemblikkers zelf als voor de incidentele bezoeker en de toevallige passant. Een aparte communicatie-commissie zou zich kunnen bezighouden met alle zaken rondom on- en offline zichtbaarheid.
            Te denken valt aan een duidelijk logo en motto gericht op de doelgroep(en) die wij voor ogen hebben. Het onder één paraplu werken met de huidige Stichting Bonifaciuskerk als onder de titel ‘Bonifaciuskerk’ verdient sterk aanbeveling.
 
5        Samenwerking met buren
Afgezien van het feit dat wij de kracht van ons kerkzijn vooral willen zoeken in samenwerkingsverbanden binnen Medemblik, is er ook een noodzaak om vooral de bestuurslast te verlichten in combinatie met andere Protestantse Gemeenten.
            Kerkelijk participeren wij momenteel in de Raad van Kerken Medemblik en werken wij (minimaal) samen met de Protestantse Gemeente THOMAS. In beide samenwerkingsverbanden doen zich op dit moment geen mogelijkheden voor om elkaar bestuurlijk te versterken. In 2017 is er echter een project Bestuurskracht geïnitieerd, waarin het moderamen van de kerkenraad met de moderamina van negen buurgemeentes heeft gesproken rondom het thema ‘samenwerken’.
            Het voorlopige resultaat is dat er in eerste instantie met de Protestantse Gemeente Opperdoes verder wordt gesproken over samenwerking. Daarbij is als doel genoemd om toe te groeien naar een intensievere samenwerking in 2023. Hoe de samenwerking vorm dient te krijgen zal in deze beleidsplanperiode moeten worden onderzocht. De doelstelling ligt in het elkaar bestuurlijk versterken en elkaars bestuurlijke problemen daarbij verlichten.
            Daarnaast is er met de Protestantse Gemeente De Samenstroom (Wieringerwerf-Kreileroord) en de Protestantse Gemeente Wieringen afgesproken dat wij de komende jaren regelmatig contact zullen houden, om de mogelijkheden tot vormen van samenwerking voor de toekomst nadrukkelijk open te houden.
 
 
 
 
 
Actiepunten
De actiepunten die voortvloeien uit dit beleidsplan zijn:
1. Een helder visie-statement ontwikkelen: een gelovige visie, rekening houdend met de zich seculariserende cultuur.
2. Een gewijzigde organisatiestructuur ontwerpen en implementeren.
            a) waarin we niet-kerkelijk gebonden deskundigheid kunnen onderbrengen
            b) daarnaast de kerkelijke samenwerking met andere Protestantse
            Gemeenten nader vormgeven, waaronder in de eerste plaats Opperdoes
3. De samenwerking zoeken met aanpalende Stichtingen en met musea, met een helder omlijnd doel en vanuit bovenstaande visie.
4. De zomeropenstelling van de kerk professionaliseren.
5. Een communicatiecommissie instellen, die zich richt op de public relations.
 

terug